Zinnia's kweken uit zaad (Zinnia elegans)

Weinig bloemen geven zoveel voor zo weinig als de zinnia. Zaai eind van het voorjaar een snufje zaad en binnen tien weken heb je stevige, rechtopstaande stengels met bloemen in bijna elke kleur behalve blauw — en hoe meer je snijdt, hoe meer ze bloeien, tot aan de eerste vorst. Zinnia's komen uit de warme, droge hooglanden van Mexico, en dat zegt alles over hoe je ze kweekt: ze willen warmte, zon en een goede afwatering, en ze hebben een hekel aan een koude, natte start. Deze gids laat zien hoe je zinnia's (Zinnia elegans) uit zaad kweekt: wanneer je zaait, hoe je stevige zaailingen opkweekt, uitplanten en toppen, echte meeldauw op afstand houden en snijden voor de vaas.

• Zaaien Eind april–half mei binnen bij 21–24 °C · of vanaf eind mei direct buiten, zodra de grond warm is
• Kieming 4–7 dagen · dun afdekken, zo'n 5 mm diep
• Uitplanten Begin juni, na de laatste vorst · volle zon, 20–25 cm uit elkaar (15 cm voor dwergvormen)
• Bloei 8–10 weken na het zaaien · juli tot de eerste vorst · hoe meer je snijdt, hoe meer bloemen

Wat zinnia's zijn — en waarom timing belangrijker is dan moeite

Zinnia's zijn half winterharde eenjarigen uit de composietenfamilie, genoemd naar de 18e-eeuwse Duitse botanicus Johann Gottfried Zinn. Bijna alle tuinzinnia's zijn vormen van Zinnia elegans: de hoge, gevulde 'dahliabloemige' typen en Giants of California voor de snij, de pomponachtige Lilliput en de dwergvorm Thumbelina voor potten en randen, en bijzondere rassen zoals de geelgroene 'Envy' of de gestreepte 'Peppermint Stick'. Twee kleinere verwanten, Zinnia haageana (Persian Carpet) en Zinnia angustifolia (smalbladige of kruipende zinnia), vormen bossige, rijkbloeiende planten die zich weinig aantrekken van hitte en ziekten.

Het allerbelangrijkste om over zinnia's te weten, is dat ze niet tegen kou kunnen. Zaailingen die in kille, natte potgrond staan, groeien niet verder en gaan rotten; planten die je in koude meinachten uitzet, staan wekenlang te kniezen en worden ingehaald door latere zaaisels. Daarom zaai je zinnia's nooit in de herfst, anders dan de winterharde eenjarigen die je nu kunt zaaien — het is een klus voor het late voorjaar. Je vindt ze in de zomerkolommen van onze zaaikalender bloemen, naast cosmea en zonnebloemen.

Wanneer zaai je zinnia's?

In het grootste deel van Groot-Brittannië ligt het ideale moment om binnen te zaaien tussen eind april en half mei en dan plant je ze begin juni uit. Op sommige van onze zakjes staat maart, en zo vroeg kun je ook zaaien als je een verwarmde kas en goed licht hebt — maar zinnia's die hun pot ontgroeien voordat het warm genoeg is om ze uit te planten, lopen vaak een groeiachterstand op die ze nooit helemaal inhalen. Een plant van een maand oud die in warme grond gaat, wint het van een plant van twee maanden die in een te krappe pot is opgehouden.

Direct buiten zaaien gaat goed van eind mei tot in juni, zodra de grond is opgewarmd en de nachttemperatuur boven zo'n 10 °C blijft. Direct gezaaide zinnia's bloeien iets later, maar zijn vaak steviger, omdat hun wortels nooit verstoord worden. Een laatste zaaisel half juni geeft verse planten om in september te snijden, als de eerste planten moe beginnen te worden.

Zinnia's zaaien, stap voor stap

1. Zaai in kweekcellen, niet in zaaibakken Zinnia's verdragen het slecht als hun wortels verstoord worden, dus zaai direct in kweekcellen, wortelkokers of potjes van 7 cm met zaaigrond. Twee zaden per cel is genoeg; de zaden zijn groot en makkelijk te hanteren.
2. Dun afdekken en warm houden Druk elk zaadje zo'n 5 mm diep, geef water van onderen en houd ze op 21–24 °C — in een kweekbak of op een warme vensterbank. De zaailingen verschijnen meestal binnen vier tot zeven dagen; zie je na twee weken nog niets, dan helpt onze gids over zaden laten kiemen je uitzoeken waarom.
3. Geef meteen volop licht Zet de zaailingen zodra ze boven komen op de lichtste plek die je hebt en kweek ze door bij 16–20 °C. Dun uit tot de sterkste zaailing per cel. Zinnia's schieten bij weinig licht snel de lucht in en natte potgrond nodigt uit tot omvalziekte, dus geef spaarzaam water.
4. Een week of twee afharden Zet de planten vanaf eind mei overdag buiten en haal ze 's nachts binnen. Onze gids over zaailingen afharden legt de werkwijze uit. Haast je niet: een koudeprik maakt al het werk ongedaan.
5. Plant in warme grond in de volle zon Plant begin juni uit, 20–25 cm uit elkaar voor hoge snijrassen en zo'n 15 cm voor dwergvormen, in goed doorlatende grond die niet te rijk is. Giet ze goed aan en bescherm ze tegen slakken, die dol zijn op jonge zinnia's.
6. Toppen op 20 cm Als de planten zo'n 20 cm hoog zijn en drie of vier paar blaadjes hebben, knip je de groeitop net boven een bladpaar weg. Eén stengel wordt er drie of vier, en je krijgt meer en langere stelen om te snijden.

Doorkweken: zon, water en echte meeldauw

Eenmaal aangeslagen zijn zinnia's taai. Ze willen de zonnigste plek in de tuin en hebben alleen water nodig in lange droge periodes — maar als je water geeft, giet dan op de grond en niet op het blad, en doe het 's ochtends. Hoge rassen in winderige tuinen hebben baat bij een paar stokken met touw of een laag steungaas; onze gids over plantensteun laat de mogelijkheden zien. Een kaliumrijke vloeibare meststof om de twee weken, vanaf de eerste knoppen, houdt ze tot in de herfst aan het bloeien.

Het enige probleem waar bijna elke zinniakweker mee te maken krijgt, is echte meeldauw: een grijswit poederlaagje op de onderste bladeren vanaf eind augustus, als de dagen warm en de nachten vochtig zijn. Het houdt de bloei zelden tegen, maar de planten zien er moe uit. Voorkomen draait om lucht: voldoende plantafstand, niet van bovenaf gieten en de ergste bladeren weghalen zodra ze verschijnen. Op onze pagina over veelvoorkomende plantenziekten lees je er meer over. Zinnia angustifolia en Z. haageana zijn veel resistenter dan de grote typen van elegans — een goede reden om er een paar in borders en potten te zetten.

Klassieke zinnia's of de smalbladige soorten?

Zinnia's snijden voor de vaas

Zinnia's gaan na het snijden niet verder open, dus wacht tot de bloem helemaal open is — en controleer de stengel dan met de 'wiebeltest': houd de stengel zo'n 20 cm onder de bloem vast en schud er zachtjes mee. Knikt het bloemhoofd, dan is de bloem nog niet klaar; blijft de stengel stijf rechtop staan, dan kun je snijden. Snijd diep, net boven een bladpaar laag aan de plant, want de zijscheuten die volgen worden net zo lang als het stuk stengel dat je laat staan. Haal de onderste bladeren eraf en zet de bloemen in schoon, koel water; ververs het water om de paar dagen en reken op een week of langer in de vaas. Regelmatig snijden is wat de planten aan het bloeien houdt: elke bloem die je laat uitbloeien, vertelt de plant dat haar werk erop zit. Voor een compleet plan voor een snijtuin, zie een snijbloementuin beginnen uit zaad.

Zinnia's zijn ook uitstekend voor dieren in de tuin. Vlinders en bijen bezoeken vooral de enkele en halfgevulde vormen, omdat ze daar bij de kleine echte bloempjes in het hart kunnen — kies rassen met een open hart voor een bestuiverstuin.

Veelgemaakte fouten

• Te vroeg zaaien — zaailingen uit maart ontgroeien hun pot voordat het buiten warm genoeg is. Eind april is vroeg genoeg.
• Uitplanten in koude grond — wacht tot begin juni, of tot de nachten boven 10 °C blijven.
• Verspenen uit zaaibakken — zinnia's hebben een hekel aan wortelverstoring. Zaai in kweekcellen of direct buiten.
• Het blad natgieten — nat blad en planten die te dicht op elkaar staan, zijn het recept voor echte meeldauw.
• Te vroeg snijden — een stengel die wiebelt, gaat in de vaas hangen. Doe de wiebeltest.
• Helemaal niet snijden — uitgebloeide bloemen aan de plant remmen nieuwe knoppen. Snijd of knip wekelijks uitgebloeide bloemen weg.

Veelgestelde vragen

Zijn zinnia's makkelijk te kweken uit zaad?
Ja — ze horen bij de makkelijkste en snelste eenjarigen die er zijn, zolang je op de warmte wacht. Het zaad is groot, kiemt bij 21 °C binnen een week en bloeit binnen tien weken.

Kan ik zinniazaad direct in de grond zaaien?
Ja, vanaf eind mei, zodra de grond warm is. Zaai 5 mm diep in korte rijtjes of kleine groepjes en dun uit tot 20–25 cm. Direct gezaaide planten bloeien een paar weken later dan binnen opgekweekte, maar zijn vaak steviger.

Komen zinnia's elk jaar terug?
Nee. Zinnia's zijn vorstgevoelige eenjarigen en sterven bij de eerste vorst. Je kunt voor die tijd wel zaad winnen van je beste zaadvaste planten — onze gids over zaad winnen van zinnia, cosmea en afrikaantje laat zien hoe.

Moet ik zinnia's toppen?
Voor de snij wel: top ze één keer op zo'n 20 cm voor meer en langere stelen. Wil je één grote bloem op een lage perkplant, dan kun je ze ongetopt laten.

Warme grond, volle zon en een schaar: meer vragen zinnia's niet, in ruil voor emmers vol kleur van juli tot oktober. Ben je nieuw in het zaaien van bloemen, begin dan met onze beginnersgids voor bloemen kweken uit zaad. Bekijk de collecties Zinnia elegans, Zinnia haageana en Zinnia angustifolia en alles om te zaaien in april, het bredere aanbod aan snijbloemzaden en eenjarige bloemen, of al onze zaden, en houd onze kweekgidsen bij de hand voor het komende seizoen.